Jan Franciszek Machniewicz (1859-1897), Jałmużna, 1886
Olej na płótnie, 150 cm x 101,5 cm
Sygnowany, datowany, opisany "Monachium" w prawym dolnym rogu.
*
Jan Franciszek Machniewicz (1859-1897) urodził się w 1859 roku w Złotnem w powiecie nowosądeckim w rodzinie urzędniczej, choć według zapisów w księdze immatrykulacyjnej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium jako miejsce jego urodzenia podawano Żółkiew koło Lwowa (obecnie Żowkwa na Ukrainie). W latach 1874-1883 studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1883 r. Machniewicz wyjechał do Monachium, gdzie rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Alexander (Sándor) von Wagner (1838-1919). Pobyt w Monachium odegrał ważną rolę w jego rozwoju artystycznym; w 1884 roku artysta zdobył nawet srebrny medal akademii. W 1885 r. artysta powrócił do Krakowa, gdzie ponownie podjął naukę na Akademii Sztuk Pięknych, tym razem pod kierunkiem Jana Matejki (1838-1893).
Machniewicz uprawiał różne gatunki malarskie: malował portrety, sceny rodzajowe, kompozycje figuralne, pejzaże. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmowało malarstwo portretowe. Wykonał portrety wielu znanych postaci życia publicznego i arystokracji, między innymi prezydenta Krakowa Mikołaja Zyblikiewicza, arystokraty Alfreda Józefa Potockiego oraz polityka Adama Sapiehy, którego wizerunek znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu w Krakowie. Z okresu monachijskiego znane są również jego obrazy o tematyce orientalnej, np. Odaliska czy Odpoczynek.
Artysta zmarł młodo, w wieku zaledwie 38 lat, w 1897 roku w Krakowie. Choć nie należy do najbardziej znanych przedstawicieli polskiej szkoły monachijskiej (zapewne przede wszystkim ze względu na przedwczesną śmierć), jego działalność stanowi interesujący przykład aktywności polskich malarzy związanych z monachijskim środowiskiem akademickim i krakowskim życiem artystycznym końca XIX wieku.
[KP]
