39.00 x 50.00 cm - olej, płótno dublowane,
sygn. l.d.: A. Wierusz-Kowalski
Na odwrocie, na ramie, nalepki włoskiego domu aukcyjnego.
Kolekcja prywatna Warszawa
Kolekcja prywatna Europa (Włochy)
Obraz reprodukowany w:
– H. P. Bühler, Jäger, Kosaken und polnische Reiter. Josef von Brandt Alfred von Wierusz-Kowalski, Franz Roubaud und der Münchner Polenkreis, Hildesheim – Zürich – New York 1993, il. 7 na s. 18 [jako Flotte Fahrt];
– H. P. Bühler, Józef Brandt, Alfred Wierusz-Kowalski i inni, Warszawa 1998, il. 7 na s. 16 [jako Szybka jazda].
- A. Wierusz-Kowalski, Wesoła jazda (patrz obok - Viaje alegre)
Alfred Wierusz-Kowalski zasłynął przede wszystkim jako mistrz dynamicznych scen rodzajowych, a „wesołe jazdy” należą do najbardziej rozpoznawalnych motywów w jego twórczości. Przedstawiają one zazwyczaj pędzące wozy lub sanie z rozbawionymi podróżnymi i konie uchwycone w pełnym galopie. Tematy te łączą w sobie żywiołowość ruchu, anegdotę i nastrojowość otaczającego pejzażu, dzięki czemu obrazy silnie oddziałują na widza, który ma wrażenie, że za chwilę usłyszy śmiech.
Prezentowany obraz przedstawia scenkę rodzajową z wiejskiego życia. Para młodych wieśniaków, jadąca wypełnioną sianem bryczką zaprzężoną w trzy konie, natrafia na stado owiec blokujące im przejazd. Przed nimi pasterz stara się przegonić trzodę, jednak nie wygląda ona na przestraszoną i stoi spokojnie na drodze. Spod końskich kopyt i wozu unosi się kurz poderwany z kamienistej drogi. Pył tworzy lekką, niemal mglistą zasłonę, która zmiękcza kontury dalszego planu.
Siedząca na bryczce młoda kobieta, ubrana w białą bluzkę, ciemny gorset i czerwoną chustę na głowie, pewnie trzyma lejce i z wprawą wstrzymuje zaprzęg. Towarzyszący jej mężczyzna, w jasnej koszuli, niebieskiej kamizelce i kapeluszu z piórkiem, pochyla się ku niej z uśmiechem. Jego gest i spojrzenie sugerują wesołą atmosferę i podziw dla umiejętności woźnicy.
Stado owiec tłoczących się przed wozem, potęguje wrażenie chwilowego zamieszania. W tle rozciąga się szeroka, nieco sucha równina z niskimi wzgórzami i odległymi zabudowaniami, skąpana w intensywnym letnim słońcu.
Alfred Wierusz-Kowalski z dużą biegłością i mistrzowskim wykorzystaniem środków malarskich, operuje perspektywą i światłem. Rozległa, lekko przesuszona równina, ukazuje jego znakomite wyczucie perspektywy. Artysta realistycznie oddaje delikatność kurzu, lśniącą sierść koni i fakturę owczej wełny. Stonowana kolorystyka ziemi i nieba podkreśla ciepło letniego dnia. Wesoła jazda jest pełnym wdzięku, o harmonijnej kompozycji i starannym wykonaniu, lirycznym obrazem codziennego życia na wsi.
Prezentowane płótno należy do wczesnych, szczególnie interesujących, kompozycji. Widoczny jest tu wyraźny wpływ realizmu oraz szkoły monachijskiej, z którą artysta był silnie związany. Wczesne kompozycje są bardziej zwarte, a narracja czytelniejsza i spokojniejsza niż w późniejszych, bardziej dynamicznych scenach. Artysta skupia się na relacjach między postaciami, ich gestach i mimice, a ruch nie dominuje jeszcze całkowicie nad opowieścią.
Z czasem motyw „wesołej jazdy” ewoluował w kierunku pełnych energii ujęć o większej ekspresji, jednak to właśnie pierwsze kompozycje pokazują, jak Wierusz-Kowalski budował swoje malarskie podstawy. Dbałość o detal, świetne wyczucie anatomii koni i umiejętność opowiadania historii obrazem. „Wesołe jazdy” towarzyszyły malarzowi na przestrzeni całej działalności twórczej dając nam możliwość prześledzenia drogi artysty od realistycznej obserwacji do pełnej temperamentu, dynamicznej wizji, która przyniosła mu międzynarodową sławę.
Alfred Wierusz-Kowalski (Suwałki 1849 – Monachium 1915) - jeden z najwybitniejszych polskich malarzy tzw. szkoły monachijskiej był, obok Józefa Brandta i Władysława Czachórskiego, także najpopularniejszym z polskich artystów osiadłych i stale działających w Monachium. Zamieszkał tam w roku 1873, już po studiach w Warszawie i w Dreźnie. Przez rok uczył się jeszcze w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Alexandra Wagnera, a następnie przeniósł się do prywatnej pracowni Brandta. Uznanie krytyki i publiczności zdobył wcześnie; jego obrazy, odznaczane medalami na wystawach były rozchwytywane przez kolekcjonerów i niemieckich handlarzy. W roku 1890 został honorowym profesorem Akademii monachijskiej. Malował sceny rodzajowe i rodzajowo-historyczne z motywami jeźdźców, rycerzy, myśliwych, koni, wilków i śniegów. Po podróży do Afryki w roku 1903 podejmował też tematy orientalne. W polskich zbiorach muzealnych znalazło się stosunkowo niewiele prac artysty – jego obrazy sprzedawane głównie na rynku niemieckim w większej liczbie trafiały do kolekcji prywatnych, głównie w Niemczech i Stanach Zjednoczonych. Obecne często pojawiają się i na polskim rynku sztuki, zawsze budząc zainteresowanie kolekcjonerów.
